Obróbka kawy, czyli sposób oddzielenia skórki i miąższu od ziarna kawowca, jest jednym z najważniejszych etapów jej produkcji. To, w jaki sposób kawa jest obrabiana, może mieć diametralny wpływ na jej końcową jakość i smak. Przedstawiamy najpopularniejsze metody obróbki kawy.
Celem obróbki kawy jest oddzielenie ziarna kawy od miąższu i skórki wiśni oraz uwolnienie jego pełnego potencjału smakowego. Nawet jeśli kawa była doskonale uprawiana, w pełni dojrzała, a jej zbiór przebiegł wzorowo, niewłaściwa obróbka może prowadzić do wad, które obniżają jej wartość i w znacznym stopniu wpływają na zarobki farmerów. Niektóre metody obróbki wymagają więcej czasu, nakładów finansowych i zasobów naturalnych. Wybór odpowiedniej metody obróbki jest dla producentów kluczowym czynnikiem.
Metoda naturalna (sucha)
Znana również jako metoda sucha. Jest to najstarszy sposób obróbki kawy. Po zbiorach owoce kawowca rozkłada się cienką warstwą do suszenia na słońcu. Niektórzy producenci rozsypują je na betonowych lub ceglanych patio, inni wykorzystują specjalne podniesione łoża afrykańskie, które zapewniają lepszy przepływ powietrza wokół owoców. Przekłada się to na bardziej równomierne suszenie. Owoce należy regularnie obracać, aby zapobiec powstawaniu pleśni, niepożądanej fermentacji czy gniciu. Gdy kawa osiągnie odpowiedni poziom wysuszenia, łuskarka mechanicznie usuwa wysuszoną skórkę i miąższ. Tak przygotowane zielone ziarno jest magazynowane przed eksportem.
Ta metoda obróbki kawy jest stosowana głównie w krajach o ograniczonym dostępie do wody. W tych rejonach jest to często jedyne możliwe rozwiązanie. Najbardziej powszechna jest w Etiopii oraz Brazylii. W ten sposób obrabiana jest również nasza nowość z Gwatemali.
Tak obrabiane kawy cechują się zazwyczaj owocowym profilem smakowym. W filiżance można wyczuć nuty m.in. jagód, truskawek czy owoców tropikalnych. Wszystko zależy oczywiście od regionu, w którym kawa była uprawiana.
Metoda myta (mokra)
Celem obróbki mytej (wet/washed) jest usunięcie miąższu jeszcze przed rozpoczęciem suszenia. Znacząco zmniejsza to ryzyko wystąpienia defektów podczas suszenia, dzięki czemu kawa zyskuje zazwyczaj wyższą jakość.
Ten konkretny proces jest jednak znacznie bardziej kosztowny niż pozostałe. Po zbiorach kawa trafia do dużych basenów z wodą. Niedojrzałe wiśnie kawowca wraz z różnymi zanieczyszczeniami wypływają na powierzchnię i są oddzielane. Zewnętrzna skórka oraz większość miąższu są następnie usuwane za pomocą maszyny zwanej depulperem. Kawa trafia potem do zbiornika z wodą, gdzie pozostałości miąższu usuwane są w procesie fermentacji.
Miąższ zawiera dużo pektyn i ściśle przylega do ziarna. Fermentacja pozwala jednak na odpowiednie rozłożenie pozostałego miąższu. Producenci zużywają podczas fermentacji różne ilości wody, co rodzi pewne obawy ekologiczne związane z tą metodą – po części ze względu na potencjalną ilość ścieków, które mogą być toksyczne. Świadomi producenci filtrują jednak tę wodę przed odprowadzeniem jej do środowiska.
Czas trwania fermentacji zależy od kilku czynników, w tym od wysokości n.p.m. oraz temperatury otoczenia. Im cieplej, tym szybciej zachodzi ten proces. Zbyt długa fermentacja może negatywnie wpłynąć na ostateczny smak kawy. Istnieje wiele różnych metod weryfikacji, kiedy należy zakończyć proces fermentacji. Jednym ze sposobów jest włożenie przez producenta drewnianego patyka do zbiornika – jeśli patyk stoi pionowo, podtrzymywany przez lekko galaretowatą wodę bogatą w pektyny, proces jest zakończony.
Po fermentacji kawa jest płukana. Następnie ziarna są gotowe do suszenia. Zazwyczaj odbywa się to na słońcu poprzez rozłożenie kawy na ceglanych patiach lub podwyższonych stołach suszarniczych (tzw. łożach afrykańskich). Podobnie jak w przypadku obróbki naturalnej, kawa musi być regularnie obracana za pomocą dużych grabi, aby zapewnić powolne i równomierne suszenie.
Wielu producentów kawy najwyższej jakości wybiera obróbkę na mokro, dążąc do zminimalizowania liczby defektów. Metoda ta ma również zasadniczy wpływ na profil sensoryczny naparu. W porównaniu z innymi metodami kawy myte charakteryzują się wyższą kwasowością i większą złożonością, co zapewnia znacznie czystszy profil w filiżance. Czystość to termin określający brak niepożądanych, cierpkich czy nieprzyjemnie gorzkich posmaków.
„Usuwanie skórki i części miąższu za pomocą depulpera”
Metody hybrydowe
Pulped natural
Proces ten, stosowany głównie w Brazylii, jest wynikiem eksperymentów prowadzonych przez producenta urządzeń do obróbki kawy o nazwie Pinhalense. Celem było wyprodukowanie wysokiej jakości kawy przy użyciu mniejszej ilości wody niż w procesie mytym. Po zbiorach kawa jest mechanicznie pozbawiana zewnętrznej skórki i sporej części miąższu. Następnie ziarna suszy się bezpośrednio na ceglanych patiach lub podwyższonych łożach. Mniejsza ilość miąższu wokół ziarna zmniejsza ryzyko defektów, a mimo to w pozostałościach miąższu wciąż znajduje się wystarczająco dużo cukru, by w kawie wyczuwalna była większa słodycz i pełniejsze body. Ten proces również wymaga starannego suszenia.
Metoda honey
Proces ten jest bardzo zbliżony do poprzedniego. Stosuje się go w wielu krajach Ameryki Środkowej, w tym w Kostaryce i Salwadorze, ale spotkać go można również na przykład w Rwandzie. Z owoców usuwa się mechanicznie skórkę oraz część miąższu, zużywając przy tym jeszcze mniej wody niż w przypadku klasycznej metody „pulped natural”. Maszyny do usuwania miąższu (depulpery) można zazwyczaj precyzyjnie wyregulować, aby pozostawić na ziarnie określoną ilość miąższu. Otrzymana kawa jest następnie klasyfikowana według ilości pozostawionego miąższu – na przykład 10% honey czy 20% honey itp. Im więcej miąższu pozostaje na ziarnach, tym wyższe ryzyko niekontrolowanej fermentacji i powstawania wad podczas suszenia.
Metoda półmyta (semi-washed)
W tej metodzie obróbki kawy, podobnie jak w metodzie mytej, z wiśni usuwa się zewnętrzną skórkę, mezokarp (miąższ) pozostaje na pergaminie (endokarpie) i w takiej formie kawa suszona jest na słońcu. W przeciwieństwie do innych procesów, w których kawę suszy się do 11-12%, w metodzie półmytej suszy się ją zaledwie do poziomu 30-35%. Po pierwszym suszeniu kawa jest pozbawiana miąższu i pergaminu. Następnie następuje druga faza suszenia, podczas której kawa dosycha do stopnia zapobiegającego rozwojowi pleśni lub gniciu. Po drugim suszeniu kawa zyskuje głęboki, ciemnozielony kolor, który jest cechą charakterystyczną tego procesu. Ta metoda obróbki podkreśla body oraz intensywność kawy. Powszechnie występuje zwłaszcza w przypadku kaw brazylijskich i indonezyjskich.
W kolejnych artykułach przybliżymy eksperymentalne i egzotyczne metody obróbki, a także procesy wykorzystywane do dekofeinizacji kawy.
Erik z Goriffee
Współzałożyciel palarni Goriffee. Odpowiada za zakup zielonej kawy, jej precyzyjną selekcję oraz ostateczny wybór. Regularnie odwiedza plantacje kawy na całym świecie. Swoje doświadczenie jako specjalista ds. kontroli jakości (QC) wykorzystuje następnie przy weryfikacji standardów i profilowaniu smaku, dzięki czemu trafia do Państwa wyłącznie najlepsza kawa specialty.
Na ukladanie a/alebo prístup k informáciám o zariadení používame technológie ako cookies. Robíme to s cieľom zlepšiť zážitok z prehliadania a zobrazovať (ne)prispôsobené reklamy. Súhlas s týmito technológiami nám umožní spracovávať údaje, ako je správanie pri prehliadaní alebo jedinečné ID na tejto stránke. Nesúhlas alebo odvolanie súhlasu môže nepriaznivo ovplyvniť určité vlastnosti a funkcie.
Funkčné
Vždy aktívny
Technické uloženie alebo prístup sú nevyhnutne potrebné na legitímny účel umožnenia použitia konkrétnej služby, ktorú si účastník alebo používateľ výslovne vyžiadal, alebo na jediný účel vykonania prenosu komunikácie cez elektronickú komunikačnú sieť.
Predvoľby
Technické uloženie alebo prístup je potrebný na legitímny účel ukladania preferencií, ktoré si účastník alebo používateľ nepožaduje.
Štatistiky
Technické úložisko alebo prístup, ktorý sa používa výlučne na štatistické účely.Technické úložisko alebo prístup, ktorý sa používa výlučne na anonymné štatistické účely. Bez predvolania, dobrovoľného plnenia zo strany vášho poskytovateľa internetových služieb alebo dodatočných záznamov od tretej strany, informácie uložené alebo získané len na tento účel sa zvyčajne nedajú použiť na vašu identifikáciu.
Marketing
Technické úložisko alebo prístup sú potrebné na vytvorenie používateľských profilov na odosielanie reklamy alebo sledovanie používateľa na webovej stránke alebo na viacerých webových stránkach na podobné marketingové účely.